Akü

AKÜ HAKKINDA

Akü Nedir ve Görevleri Nelerdir

- Akü, elektrik enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek depolayan, ihtiyaç duyulduğunda kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirebilen ve bu çevrimi birçok defa yapabilen cihazlara denir.

- Akü, araç motorunun çalışabilmesi için gerekli olan marş basma gücünü sağlar. Araç üzerinde bulunan ve elektriğe ihtiyaç duyan ekipmanların (radyo, aydınlatma, havalandırma vb.) elektrik ihtiyacını sağlayan cihazlardır.


Akü ile İlgili Terimler

- Anma Kapasite (Ah); Tam olarak şarj edilmiş bir akünün, kapasitesinin 1⁄20 akım ile deşarj edildiğinde 20 saat süreyle 10,50V gerilim değerine kadar sağlayabileceği (Ah olarak) elektrik yüküdür.

- Marş Basma Gücü (CCA); Akünün bir seferde çekebileceği maksimum akım değeridir.

- Gerilim (V); Akünün artı ve eksi kutupları arasındaki potansiyel farka denir. Birimi Volt (V) olarak tanımlanır.


TEKNİK BİLGİLER

Şarj İşlemi

- Akü kullanılmadığı süre zarfında güç kaybına uğrar. Bu da akü geriliminin düşmesine neden olur. Akü gerilim değeri 12,40V’nin altına düştü ise ikmal şarjına tabi tutulmalıdır.

- Şarj işlemi, akünün anma kapasitesinin 1⁄20’si akım ile yapılmalıdır. Şarj işlemi, akü gerilimi 16,00V’a ulaştığında sonlandırılmalıdır.

- Şarj esnasında akü ısınacağı için elektrolit sıcaklığı 25-35 0C aralığında tutulmalıdır.

- Şarj işlemi bittikten sonra önce redresör kapatılmalı, daha sonra akü bağlantıları çıkarılmalıdır.

- Şarj işlemi bittikten sonra bakım gerektiren aküler için elektrolit seviyesi kontrol edilmeli, elektrolit seviyesinde azalma var ise saf su ilavesi yapılmalıdır.

Emniyet ve Çevre Tedbirleri

- Şarj işlemi sırasında patlayıcı gaz çıkışı olacağından ortam havalandırması sağlanmalı, ateş ile yaklaşılmamalıdır.

- Atık (hurda) aküler asla çöpe atılmamalı, akü servislerine teslim edilmelidir.

- Elektrolit (akü suyu) asla lavabo, kanalizasyon vb. yerlere dökülmemelidir.

- Akü bağlantısı yapılırken önce artı bağlantı kablosu, sonra eksi bağlantı kablosu bağlanmalıdır.

- Akü bağlantısı dikkatli yapılmalıdır. Bağlantı bölgeleri kesinlikle gevşek bırakılmamalıdır.

SERVİS TALİMATI

- Akü stok alanı 250C sıcaklıkta tutulmalı ve kıvılcım çıkaracak işler yapılmamalıdır.

- Akü, stoklama ve taşıma esnasında yan ve ters çevrilmemelidir.

- Akü araca takılırken önce (+) Artı Kutup Başı bağlantısı yapılmalıdır. Akü araçtan çıkarılırken önce (-) Eksi Kutup Başı sökülmelidir.

- Akü kullanıldığı süre içerisinde su kaybına uğrar. Bakım gerektiren (büşonlu) akülerde elektrolit seviyesi minimum (min.) çizgi hizasına geldiğinde saf su ilavesi yapılmalıdır. Saf su ilavesi maksimum (max.) çizgi hizasına kadar yapılmalıdır.

- Şarj göstergeli akülerde (tek hücreye ait), göstergenin rengine göre akünün durumunu izlemek mümkündür. 

  *Yeşil Renk: Akünün şarjlı olduğunu 

  *Siyah Renk: Akünün şarja ihtiyaca olduğunu 

  *Beyaz Renk: Bakımlı akülerde saf su ilavesi gerektiğini, bakımsız akülerde akünün değişmesi gerektiğini ifade eder.

- Akü daima temiz tutulmalı ve gaz tahliye deliklerinin tıkalı olmamalıdır.

- Motor yıkama işlemi yapıldığı esnada, akü kontrol altına alınmalı ve bağlantı noktaları kapatılarak su ile teması engellenmelidir.

- Kullanılmayan (hurda) aküler kesinlikle çöpe atılmamalı ve elektroliti dökülmemelidir. Yetkili satıcıya teslim edilmelidir.

Akü Sözlüğü

  • Ağır Vasıta : Kamyon, otobüs, traktör gibi ticari vasıtalarda kullanılan akü tipidir. Sarsıntıya ve zorlu yol koşullarına uygun olarak güçlendirilmiş akülerdir.
  • AGM : Elektrolitin seperatörlere emdirilerek üretildiği akülerdir.
  • Air Mix : Traksiyoner akülerde kullanılan bir sistemdir. Airmix sistemli akülerde, şarj esnasında özel redresör yardımı ile hücrelerin içine hava basılarak, elektrolitin karışarak homojenize hale gelmesi sağlanmaktadır.
  • Akım : Elektrik akımı, bir elektrik devresinden akan elektrik gücünü anlatır. Birimi "Amper(A)"dir.
  • Aktif Malzeme : Akü içinde asitle birlikte kimyasal reaksiyon oluşturarak, akünün kapasitesini yada marş gücünü belirleyen ve çeşitli kimyasalların karışımından oluşmuş pasta.
  • Akü : Elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depo eden ve devresine alıcı bağlandığı zaman bu enerjiyi tekrar elektrik enerjisine çevirerek dış devreye veren bir üreteçtir.
  • Akü Donması : Piyasada akü donması tanımı kullanılsa da gerçekte donan akü değil, içindeki elektrolittir. Akü deşarj konumda ise, donma süreci hızlanır.
  • Akünün bitmesi : Piyasada akü bitmesi olarak adlandırılan akünün işlevini göremez hale gelmesi durumudur. Çoğu zaman şarj kaybından doğan çalışmama durumu akünün bittiği olarak algılanır. Yetkili bir servise danışıldıktan sonra akü gerekirse değiştirilmelidir.
  • Altbağlantı : Akü kutusunun alt kısımlarındaki tutucu tırnaklardır. Araç tablasına bağlantı amacıyla tasarlanır.
  • Ampermetre : Kablodan çeken akımı ölçmeye yarayan cihazdır.
  • Aşırı Deşarj : Akünün kullanıcı yada araç yüzünden, aşırı deşarj konumuna geçmesidir.
  • Aşırı Şarj (yanık) : Plakalardaki aktif maddenin (hamur) dökülmesi ve deformasyonu sonucu oluşan arızadır.
  • Asit Yoğunluğu : Akü içersinde elektrolit olarak kullanılan asidin ne ölçüde seyreltik olduğunun ölçüsüdür.
  • Bakım Gerektirmeyen : Normal koşullarda bakım yapılmasına gerek duyulmayan aküdür.
  • Bomometre : Akü içerisindeki elektrolit yoğunluğunu görmek için kullanılan yoğunluk ölçüm aracı.
  • Buşon : Asite dayanıklı polipropilen malzemeden üretilmiş, akünün şarjı esnasında çıkan gazı otomatik olarak dışarıya atacak şekilde dizayn edilmiş malzemedir.
  • CCA (Soğuk Marş Akımı) : Soğukta (araç motorunu) çalıştırma akımıdır.
  • COS : Akü hücresi içerisindeki pozitif ve negatif elektrolotların bağlantısının yapılmasını sağlayan kaynak makinesidir.
  • Çevrim Ömrü : Bir akünün şarj-deşarj döngüsü sayısıdır.
  • Çift Kapak : Akünün kutu ile birleştiği kapağın üzerine sızıntıyı önlemek ve tam kapalı özelliği kazanması için buşonların üzerine takılan ikinci bir kapaktır.
  • Derin Deşarj : Akünün standartlarda belirtilen minimum gerilim seviyesinden daha düşük gerilim seviyelerine düşecek kadar deşarj edilmesidir.
  • Deşarj Akımı : Deşarj işlemi sırasında aküden çekilen akımdır.
  • Deşarj : Aküde kimyasal olarak depolanan enerjinin elektrik enerjisine dönüştürülerek bir sistemi beslemesidir.
  • Döngü : Bir akünün şarj ve deşarj olmasıdır.
  • ELA : Geliştirilmiş Kurşun Asitlere verilen isimdir. (Enhanced Lead Acid)
  • Elektrolit : Saf asidin, saf su ile seyreltilmiş formudur. Akülerde yüksek çevrim sayısı, düşük korozyon ve maksimum iletkenlik için optimize edilmiş final yoğunluk değeri 1.285 gr/cm3 dür.
  • Elektrot : Akü içerisinde polaritenin oluşmasını sağlayan pozitif ya da negatif iyon yüklü plakadır.
  • Eleman Set : Eşleştirilmiş pozitif ve zarf seperatörlü negatif plakaların kurşun kaynağı ile birleştirilmiş haline verilen isimdir.
  • Endüstriyel Akü : Endüstriyel kullanımlar için özel olarak geliştirilmiş akülere verilen isimdir.
  • Enerji : İş yapabilme yeteneğidir. Akünün çalışma prensibi gereği elektrik enerjisini kimyasal enerjiye, kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirir.
  • Enerji Yoğunluğu : Bir akünün birim ağılığının verebildiği enerji miktarıdır.
  • Exmet : Izgara üretim tipidir. Kurşun külçeler şerit haline getirilip, exmet makinasında haddeleme yöntemiyle ızgara halini alırlar.
  • Gaz Atma : Akü içerisinde gerçekleşen kimyasal reaksiyonlar sonucunda ortaya çıkan gazların akü dışarısına atılması işlemidir.
  • Gaz Atma Deliği : Akü içerisinde gerçekleşen kimyasal reaksiyonlar sonucunda ortaya çıkan gazların akü dışarısına atılabilmesini sağlayan tahliye yoludur.
  • Gravity Casting : Yerçekimi kuvvetinin etkisinden yararlanarak uygulanan döküm tekniğidir.
  • Grift Kopuğu : Kutupbaşı, punta ve eleman kulağının kopması sonucu oluşan arızadır.
  • Gümüş Kalay Alaşımı : Gümüş ve Kalay elementlerinin belirli oranlarda birleştirilerek olulturulan alaşımdır. Akü ızgaralarında korozyona karşı direnci arttırır.
  • Hidrometre : Akü içerisindeki elektrolit yoğunluğunu görmek için kullanılan yoğunluk ölçüm aracı.
  • Hücre : Akü kutusu içindeki bölmelere verilen isimdir. 12V akülerde toplamda 6 adet hücre bulunmaktadır.Her bir hücrede 2V'luk elektrik akımı bulunmaktadır.
  • Izgara : Aktif maddenin üzerine sıvandığı, elektrik akımını ileten kurşun iskelet.
  • İlk Şarj : Akü montaj işlemi bittikten sonra akünün gerekli gerilim seviyesine ulaşması için yapılan şarj işlemidir.
  • İlk Voltaj : Lorem Ipsum, dizgi ve baskı endüstrisinde kullanılan mıgır metinlerdir. Lorem Ipsum, adı bilinmeyen bir matbaacının bir hurufat numune kitabı oluşturmak üzere bir yazı galerisini alarak karıştırdığı 1500'lerden beri endüstri standardı sahte metinler olarak kullanılmıştır.
  • İndikatör : İlk şarj işleminden sonra akünün ulaştığı gerilim değeridir.
  • Jel : Akü içindeki elektrolitin özel bir işlemden geçirilerek sıvı hali yerine jel halinde olması.
  • Jel Akü : Elektroliti jelleştirilmiş kurşun asit aküye verilen addır.
  • Kalan Kapasite : Akü toplam kapasitesi ile kullanılan kapasitesi arasındaki farktır.
  • Kalan Şarj : Akü toplam kapasitesi ile kullanılan kapasitesi arasındaki farktır.
  • Kapak : Montaj işlemi sırasında kutunun üzerine yapıştırılan ve akü içerindeki bileşenleri dış ortamdan izole etmeye yarayan parçadır.
  • Kapalı Sistem Kapak : Aküye dışardan müdehele edilmesine izin vermeyen kapak sistemidir.
  • Kapasite : Amper saat olarak tanımlanır. Bir aküden amper olarak çekilebilecek toplam gücü gösterir. Akünün kapasitesi, plakaların yüzey alanlarına, sayılarına ve kullanılan seperatörlerin geçirgenliklerine bağlıdır.
  • Kapasite Düşüşü : Akünün etiketinde belirtilen kapasitenin altında kapasite değeri vermesidir.
  • Kendi Kendine Deşarj : Akünün herhangi bir yüke bağlı olmadığı durumda aküde zamanla yaşanan kapasite eksilmesidir.
  • Kısa Devre : Pozitif ve negatif plakanın birbirine teması sonucu oluşan arızadır.
  • Konnektör : Bağlantı ekipmanıdır
  • Konum : Pozitif ve negatif terminallerin akü üzerindeki yerini ifade eder.
  • Korozyon : Uzun süre şarj almadan bekleme yada derin deşarjlar sonucu oluşan arızadır, kalıcı sülfatlaşma olarak da adlandırılır.
  • Kürleme : Akü içersindeki elektrotların kimyasal dönüşümünü tamamlaması için uygulanan ısıl işlemdir.
  • Kurşun : Atom numarası 82 olan metal elementtir.
  • Kurşun Sülfat : Deşarj işlemi sırasında ortaya çıkan kimyasal bileşiktir.
  • Kurşun- Asit Akü : Elektrot olarak kurşun elementinin, elektrolit olarak ise asitin kullanıldığı enerji depolama sistemidir.
  • Kutu : Akünün tüm bileşenlerini içinde barındıran plastik hazne şeklindeki parçadır.
  • Kutupbaşı : Akünün çevresindeki sistemler ile elektriksel olarak bağlantısını sağlayana iletken kısımdır.
  • Kutupbaşı Koruma Kapağı : Kutupbaşını dışardan gelebilecek olası darbelerden uzak tutan kapaktır.
  • Labirent Buşon : Aküde su kaybını azaltmaya yarayan komponentdir.
  • Marş Basma Gücü : Tam şarjlı bir akünün -18.0 °C sıcaklıkta 10 sn.sonunda ulaştığı 7,5V gerilimi sağlayan, Amper(A)olarak belirtilen deşarj akımıdır. DIN, EN, IEC, SAE, JIS, TS, vb. gibi normlarda tanımlanabilir.
  • Merkezi Gaz Atma Sistemi : Hücrelerden çıkan gazların toplanarak tek bir güzargah üzerinden atılmasını sağlayan sistemdir.
  • Negatif Elektrot : Eksi yüklü plakadır.
  • Negatif Plaka : Eksi yüklü elektrotdur.
  • Nominal Voltaj : Akü etiketinde belirtilen gerilim seviyesidir.
  • Oksitlenme : Akü kutup başlarındaki kurşun metalin oksijen ile kimyasal reaksiyone girip korozyona uğramasıdır.
  • Ömür : Aküden beklenen performansın sağlandığı zaman dilimidir.
  • Paralel Bağlama : Redresör şarjı işleminde aküler paralel bağlanabilir. Paralel bağlamada akımlar toplanıp redresör ayarlanmalıdır.
  • Pasta : Kimyasal maddelerin karışımı sonucu plakalara sıvanan hamur.
  • Patlama : Akü içersindeki hidrojen gazının, ark, vb. ile kutu-kapağa zarar vermesi sonucu oluşan arızadır.
  • Plaka : Aktif maddenin üzerine sıvandığı ağırlıklı kurşun olan bir iskelet yapı.
  • Polarite : Kutuplaşma
  • Pozitif Elektrot : Artı yüklü plakadır.
  • Pozitif Kutupbaşı : Terminal having positive polarity in the battery.
  • Pozitif Plaka : Artı yüklü elektrotdur.
  • Raf Ömrü : Bir akünün tekrar şarj edilmeye gerek duymadan rafta geçirebileceği süredir.
  • Redresör : Akü Şarj cihazı
  • Saf Su : Yoğunluğu 1 gr/cm^3 olan, 2 hidrojen 1 oksijen atomundan oluşan bileşiktir.
  • Sap : Akü taşımaya yarayan parçadır.
  • Seperatör : Negatif ve pozitif plakaların birbiri ile temas ederek kısa devre oluşturmasını engelleyen, PE,PVC, Glassmat, AGM malzeme.
  • Seri Bağlama : Redresör şarjı işleminde aküler paralel bağlanabilir. Seri bağlamada voltajlar toplanıp redresör ayarlanmalıdır.
  • Standart Kapasite : Akü etiketinde belirtilen kapasite değeridir.
  • Start-Stop : Start-Stop yani dur-kalk sistemi, trafiğin yoğun olduğu zamanlarda ya da trafik ışıklarında aracınız durduğu zaman kontağı otomatik olarak kapatıp, sürücü debriyaja bastığı anda ise tekrar çalıştırarak, enerji kaybını önlemeye yardımcı bir sistemdir.
  • Stasyoner : Sabit tesislerde kullanılan akülerdir.
  • Sülfatlaşma : Akü içerisindeki elektrolitte bulunan sülfat iyonlarının plaka yüzeyinde toplanması sonucu oluşan arızadır.
  • Şarj Akımı : Aküyü şarj etmek için uygun olan akım değeri.
  • Şarj Durumu : Akünün depoladığı enerji miktarını gösteren parametredir.
  • Şarj Etme : Akünün bir elektrik kaynağı ile beslenerek elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depolama işlemidir.
  • Şarj Ölçer : Araç içerisinde çakmaklığa takılarak akü durumu hakkında bilgi veren göstergedir.
  • Tam Bakımsız : Dışardan müdahele gerektirmeyen akü tipidir.
  • Tam Çerçeveli Plaka : Dört bir tarafı kurşun alaşımlı çerçeve ile çevrilmiş ızgara tipidir.
  • Terminal tipi : Akülerde bulunan pozitif ve negatif terminallerin boyutsal farklılığını ifade eder.
  • Traksiyoner : Mobil sistemlerde kullanılan endüstriyel akü tipidir.
  • Valf : Akünün çalışması esnasında gaz çıkışını düzenlemek için kullanılan malzemedir.
  • Voltaj : Elektriksel olarak, akımın bir devrede hareket etmesi için uçlar arasında elektrik basıncı olması gerekir. Buna POTANSİYEL FARK veya kutuplar arası VOLTAJ denir. Birimi "VOLT(V)"tur.
  • Voltaj Düşmesi : Aküde yaşanan gerilim kaybıdır.
  • Voltmetre : Akünün voltaj ölçümü için kullanılan alettir.
  • VRLA : Valfle düzenlenmiş kurşun-asit akümülatörü
  • Yaşlanma : Akü içerinde yer alan kurşun parçaların zamana bağlı olarak faz değiştirmesi işlemidir.
  • Yoğunluk : Birim hacme düşen kütledir.
  • Yüksek Akım Deşarjı : Akü etiketinde belirtilen deşarj değerinden daha yüksek bir akımla aküyü deşarj etmektir.
  • Yüksek Akım Şarjı : Aküyü tavsiye edilen şarj akımı değerinden daha yüksek bir değerle şarj etmektir.

S.S.S.

Açık devre konumunda akü gerilimi 12.4V'tan düşük ise ne yapılmalıdır? 
Akü Anma Kapasitesinin 1/20 amperi ile ikmal şarjına bağlanmalıdır.

Araca bağlantılı akü gerilimi 14.2V veya 14.5V üzerinde ise sebebi nedir? 
Araç konjektörü arızalıdır.

Araca bağlantılı akü gerilimi 13 Volta gelmiyor ise sebebi nedir?
Araç konjektörü veya şarj dinamosu bozuktur.

Araca bağlantılı akü gerilimi 13.5V üstüne çıkmıyor ise sebebi nedir? 
Şarj dinamosunun diyotlarından birisi patlaktır.

Araç rolantide çalışırken akü gerilimi 13 Volttan yüksek ise sebebi nedir? 
Araç konjektörü arızalıdır.

İndikatör (lamba) yeni aküde yeşil rengi göstermiyorsa ne yapmalıyız?
İndikatörün topu takılmış olabilir. Akü, sağa sola sallanmalıdır.

Akünün üzerindeki etiket buruşmuş, serigrafi boyalarının renkleri bozulmuşsa sebebi nedir?
Akü aşırı şarja uğramıştır. Şarj dinamosu kontrol edilmelidir.

Çift akü kullanan araçlarda akülerden birinin gerilimi düşükse sebebi nedir? 
Akünün bir tanesinden 12 Volt akım çekiliyor demektir. 

Çift akü kullanan araçlarda 12 Volt akım almak için ne yapılmalıdır? 
Devreye konvertör koyup iki aküden akım çekilmelidir.

Negatif gözden başlayarak pozitif göze doğru asit yoğunlukları yükselen bir değer ölçülüyor ise sebebi nedir?
Şase kablosu okside olmuştur veya akü yeterince şase alamıyordur.

Asit rengi berrak değil de kahverengi ise sebebi nedir? 
Akü aşırı şarj görmüş olabilir, akü ömrü son bulmuş, plakalardaki aktif madde süzülüp elektrolite karışmış demektir.

Akü sabahları basmıyor, gün içersinde normal çalışıyor ise sebebi nedir?
Akünün asit yoğunlukları ve gerilimi kontrol edilmeli, aküde bir sorun yok ise aracın onjektör, marş dinamosu ve araç dizel ise ısıtma bujilerine kesinlikle baktırılmalıdır.

Araç ayda bir defa kullanılıyorsa aküye ne olur? 
Akü bekleme kaybından dolayı zamanla sülfatlaşır ve aracı çalıştıramaz hale gelir. Bu sebeple araç yazın 15 günde bir, kışın haftada bir defa en az 10 dakika çalıştırılmalıdır.

Ticari taksilerde normal akü kullanabilir mi? 
Kesinlikle 12V - 72 Amper TAKSİ AKÜSÜ kullanılmalıdır.

Otobüslerde hangi akü kullanılmalıdır? 
Otobüsler için özel üretilmiş aküler kullanılmalıdır.

Dizel araçlarda akü asit yoğunluğu ve gerilim değerleri normal olduğu halde, araç çalışmıyor ise sebebi nedir? 
Dizel aracın ısıtma bujileri arızalı olabilir. Bujiler kontrol edilmelidir.

Akü araçtan sökülüp takılırken nelere dikkat edilmelidir?
Akü araçtan sökülürken önce eksi kablo ucu sökülmeli, takılırken de önce artı kablo ucu takılmalıdır.

Akü kullanılmıyor ise içindeki asit dökülmeli midir?
Akü asidi kesinlikle dökülmemelidir.